Greek Focus Group Blog

Δεξιότητες των Λειτουργών Επαγγελματικής Συμβουλευτικής που εργάζονται με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς

Δ. Σιδηροπούλου-Δημακάκου,
Α. Αργυροπούλου
Α. Τουλουμάκου
Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ανακοίνωση στο 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΛΨΕ, 1-4 Δεκεμβρίου 2005, Ιωάννινα

Η πολιτισμική διαφορετικότητα χαρακτηρίζει με αυξανόμενους ρυθμούς τις σύγχρονες κοινωνίες. Η αύξηση του αριθμού των παλιννοστούντων και των οικονομικών μεταναστών στη χώρα μας καθιστούν το μαθητικό πληθυσμό ολοένα και περισσότερο ανομοιογενή εθνικά και πολιτισμικά [Σύμφωνα με έκθεση του Ο.Η.Ε., η Ελλάδα στην πρώτη εικοσαετία του 2000 θα κατοικείται από περίπου 3,5 εκατομμύρια αλλοδαπούς, οι οποίοι θα δίνουν έναν πολυπολιτισμικό χαρακτήρα στην ελληνική κοινωνία. Επίσης, υπολογίζεται ότι για να διατηρήσει σταθερό το σημερινό εργατικό της δυναμικό έως το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί συνολικά 153 εκατομμύρια μετανάστες. Η μετανάστευση αυτή θεωρείται ότι θα επηρεάσει θετικά τη δημογραφική κατάσταση, η οποία με τη σειρά της θα επηρεάσει ευνοϊκά την οικονομική πορεία των χωρών υποδοχής]. Για το λόγο αυτό, επιβάλλεται η ανάγκη παροχής υπηρεσιών σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού, στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο, που να διακρίνονται από έναν πολυπολιτισμικό χαρακτήρα. Προκειμένου να βοηθηθούν τα παιδιά αυτά μέσω της επαγγελματικής καθοδήγησης, απαιτείται βαθιά κατανόηση των περιορισμών που έχουν στο πλαίσιο της επαγγελματικής ανάπτυξης (Σιδηροπούλου-Δημακάκου, 2003).Οι σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού χρειάζεται να γνωρίζουν τι σημαίνει πολιτισμική διαφορετικότητα και να αναγνωρίζουν τις ανάγκες των μελών των πολιτισμικών ομάδων.

Δυστυχώς, η γνώση μας για την επαγγελματική ανάπτυξη των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών είναι περιορισμένη. Μολονότι, ορισμένες επαγγελματικές θεωρίες λαμβάνουν υπόψη τους την επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων (Lent, Brown & Hackett, 1994. Sue, Ivey & Pedersen, 1996) στην επαγγελματική πορεία των ατόμων, οι βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει κάποιο μοντέλο ειδικά ανεπτυγμένο για να ερμηνεύσει την επαγγελματική ανάπτυξη εθνικών και φυλετικών μειονοτήτων (Fitzgerald & Betz, 1994).

Μερικές συστάσεις για τα στελέχη επαγγελματικού προσανατολισμού προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πελατών τους που προέρχονται από πολιτισμικές μειονότητες θα μπορούσαν να είναι οι ακόλουθες:

• Να γνωρίσουν οι σύμβουλοι τις αξίες και τις πεποιθήσεις τους και πώς αυτές επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους (Sue, Arredondo & McDavis, 1992).
• Να δημιουργήσουν μια αποτελεσματική σχέση με τον πελάτη (Sexton & Whiston, 1994. Σιδηροπούλου-Δημακάκου, 2004)
• Να κατανοήσουν το σύστημα αξιών, πεποιθήσεων και συμπεριφορών των πελατών τους και να διακρίνουν πώς η πολιτιστική κληρονομιά επηρεάζει τα πρότυπα της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. τη λήψη αποφάσεων και τις διακρίσεις στην αγορά εργασίας (Helms & Piper, 1994).
• Να προσδιορίζουν το επίπεδο επιπολιτισμού και να γνωρίζουν σε ποιο στάδιο ανάπτυξης της μειονοτικής ταυτότητας βρίσκεται ο πελάτης (Flores & Heppner, 2002. Rojewski, 1997) [ Ο όρος επιπολιτισμός αναφέρεται στο βαθμό που οι πολιτισμικές πεποιθήσεις, αξίες και χαρακτηριστικά μιας νέας κυρίαρχης κουλτούρας έχουν υιοθετηθεί από ένα άτομο που ανήκει σε μια πολιτισμική ομάδα.]
• Να διερευνήσουν το ρόλο που παίζει η κοινωνική προκατάληψη και η φτώχεια στις πεποιθήσεις αυτοποτελεσματικότητας του πελάτη (Bandura, 1997).
• Να ενθαρρύνουν την παρατήρηση προτύπων από το κοινωνικό δίκτυο των πελατών (Bandura, 1986).
• Να ενθαρρύνουν τους πελάτες να αναζητήσουν πρόσθετη βοήθεια, εάν τα υπάρχοντα προβλήματα συνεχίσουν να υφίστανται.

Η έρευνα

Το ενδιαφέρον μας για την πολυπολιτισμικότητα έγινε ακόμη πιο έντονο, καθώς τον τελευταίο χρόνο συμμετέχουμε σε ένα πρόγραμμα Leonardo da Vinci που υλοποιείται από το Πανεπιστήμιο του Warwick σε συνεργασία με πανεπιστήμια από την Δανία, Ελλάδα, Σλοβενία και Φινλανδία και έχει ως σκοπό την προώθηση της πολιτικής των ίσων ευκαιριών στον επαγγελματικό προσανατολισμό και τη συμβουλευτική. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού προκειμένου να δημιουργηθεί ένα δίκτυο που θα συνδέει την έρευνα με την πράξη και θα προωθήσει την ισότητα ευκαιριών σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Για το λόγο αυτό, θελήσαμε να δούμε ποια είναι η κατάρτιση των συμβούλων σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα να εξετάσουμε τις απόψεις τους σχετικά με:

1. τις δεξιότητες που πρέπει να διαθέτουν, ώστε να είναι αποτελεσματικοί στην παροχή υπηρεσιών επαγγελματικής συμβουλευτικής σε μαθητές που προέρχονται από πολιτισμικές ομάδες και
2. το κατά πόσο θεωρούν ότι διαθέτουν αυτές τις δεξιότητες ή πρέπει να σχεδιασθούν ειδικά προγράμματα για την κατάρτισή τους.

Ο χαρακτήρας της έρευνας αυτής είναι πιλοτικός. Ρωτήθηκαν 36 σύμβουλοι σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού (22 γυναίκες και 14 άνδρες) από Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού και από σχολεία της χώρας. Το αυτοσχέδιο ερωτηματολόγιο που χορηγήθηκε κατασκευάστηκε ειδικά για τις ανάγκες της έρευνας και περιείχε τις ίδιες ερωτήσεις σε δύο επίπεδα:

1. «Διαθέτω τη συγκεκριμένη δεξιότητα»
2. «Χρειάζομαι κατάρτιση για τη συγκεκριμένη δεξιότητα»

Για κάθε ένα από τα παραπάνω δύο επίπεδα κατασκευάστηκαν 44 ερωτήσεις (88 ερωτήσεις συνολικά), οι οποίες ήταν κλειστές διαβαθμιστικές σε τετράβαθμη κλίμακα και πολλαπλής επιλογής [1= καθόλου, 2=λίγο, 3=αρκετά, 4=πολύ]

Οι ερωτήσεις κατηγοριοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες δεξιοτήτων επαγγελματικής πολυπολυτισμικής συμβουλευτικής, που αφορούν:

1. την επικοινωνία του συμβούλου με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς,
2. τη γνώση και την ικανότητα του συμβούλου στην επαγγελματική ανάπτυξη των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών
3. την ανάπτυξη στρατηγικών για τη μετάβαση των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών στην αγορά εργασίας.

Για τη διερεύνηση της αξιοπιστίας του εργαλείου υπολογίστηκε ο δείκτης εσωτερικής αξιοπιστίας Cronbach α για κάθε ένα από τα δύο επίπεδα, και συνολικά. [Ο δείκτης κρίθηκε ιδιαίτερα ικανοποιητικός. Ο αριθμός των συμμετεχόντων (Ν) δεν αποτελεί περιορισμό για τον υπολογισμό του εν λόγω δείκτη].

Αποτελέσματα

Στην παρούσα φάση θα παρουσιαστούν οι διαβαθμίσεις των απαντήσεων που έδωσαν οι σύμβουλοι στις ερωτήσεις που τους τέθηκαν αναφορικά με το βαθμό στον οποίο διαθέτουν ή πρέπει να καταρτιστούν, σε κάθε μία από τις δεξιότητες, που τους παρουσιάστηκαν. Για κάθε μια από τις ερωτήσεις που αφορούσαν το επίπεδο «Έχω τη δεξιότητα» και το επίπεδο «Χρειάζομαι κατάρτιση στη δεξιότητα» χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο Student’s t για εξαρτημένα δείγματα.

Δεξιότητες όσον αφορά στην επικοινωνία του συμβούλου με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς

Στατιστικώς σημαντικές διαφορές εντοπίζονται στις ακόλουθες ερωτήσεις:

(1.2) «Εκδηλώνω θετική διάθεση στην ανάπτυξη της σταδιοδρομίας των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών»
(1.6) «Διαθέτω κοινωνική και διαπολιτισμική ευαισθησία»
(1.7) «Έχω τη δεξιότητα να σχεδιάζω τη δια βίου διαδικασία ανάπτυξης της σταδιοδρομίας όταν χρειάζεται να εργαστώ με διαφορετικούς πληθυσμούς»
(1.12) «Γνωρίζω πώς να χειριστώ απρόοπτες καταστάσεις όταν εργάζομαι με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς»
(1.14) «Έχω γνώση της νομοθεσίας που σχετίζεται με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την εργασία των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών»

Στις συγκρίσεις των μέσων όρων ως προς τα δύο επίπεδα οι σύμβουλοι θεωρούν ότι

1. (1.2) «Εκδηλώνουν θετική διάθεση στην ανάπτυξη της σταδιοδρομίας των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών»
2. (1.6) «Διαθέτουν κοινωνική και διαπολιτισμική ευαισθησία» και
3. (1.14) «Έχουν γνώση της νομοθεσίας που σχετίζεται με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την εργασία των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών», ενώ αποδέχονται ότι χρειάζονται κατάρτιση όταν εργάζονται με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς,
   (1.7) στο σχεδιασμό της δια βίου διαδικασίας όσον αφορά στην ανάπτυξη της σταδιοδρομίας και
   (1.12) στη γνώση για το πώς να χειριστούν απρόοπτες καταστάσεις

   Δεξιότητες όσον αφορά στη γνώση και στην ικανότητα του συμβούλου για την επαγγελματική ανάπτυξη των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών

   Στην ενότητα αυτή παρατηρήθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές στις ακόλουθες δεξιότητες:

   (2.1)«Γνωρίζω τα ζητήματα ανάπτυξης σταδιοδρομίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών»
   (2.6)«Μπορώ να κατανοώ το επίπεδο αυτογνωσίας των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών»
   (2.10)«Γνωρίζω τα μοντέλα λήψης απόφασης και μετάβασης που απαιτούνται στην επαγγελματική προετοιμασία των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών»
   Ωστόσο, η συστηματική διαφοροποίηση στα παραπάνω θέματα ανέδειξε υψηλότερη βαθμολογία στο επίπεδο «Χρειάζομαι κατάρτιση στη δεξιότητα» σε σχέση με το επίπεδο «Έχω τη δεξιότητα» Δεξιότητες όσον αφορά στην ανάπτυξη στρατηγικών για τη μετάβαση των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών στην αγορά εργασίας

   Εδώ, σημειώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις παρακάτω δεξιότητες (3.1)«Βοηθώ τους εκπαιδευτικούς να βελτιώσουν τις μεθόδους διδασκαλίας τους όταν εργάζονται με πολιτισμικά διαφορετικούς μαθητές»
   (3.6)«Διαθέτω τις δεξιότητες να χρησιμοποιώ μέσα ανάπτυξης σταδιοδρομίας σχεδιασμένα να ανταποκρίνονται στις ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων (μετανάστες, ομάδες άλλης εθνικότητας)»
   (3.7)«Βοηθώ τους πολιτισμικά διαφορετικούς πελάτες στην πρόληψη προσωπικών προβλημάτων»
   (3.11)«Διαχειρίζομαι (σχεδιασμός, εφαρμογή, επίβλεψη) προγράμματα και παρεμβάσεις πολιτισμικά διαφορετικών πελατών»
   (3.12)«Συνεργάζομαι με την τοπική κοινωνία για την ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση επιχειρησιακών σχεδίων προς επίτευξη οικονομικών, κοινωνικών, εκπαιδευτικών και εργασιακών στόχων πολιτισμικά διαφορετικών πελατών»
   (3.13)«Εκπαιδεύω πολιτισμικά διαφορετικούς πελάτες σε τεχνικές εύρεσης εργασίας»
   (3.14)«Παρουσιάζω ευκαιρίες απασχόλησης στους πολιτισμικά διαφορετικούς πελάτες και διευκολύνω τις κατάλληλες επαγγελματικές επιλογές τους»

   Κι εδώ όμως, στις συγκρίσεις των μέσων όρων σημειώθηκε υψηλότερη βαθμολογία στο επίπεδο «Χρειάζομαι κατάρτιση στη δεξιότητα» σε σχέση με το επίπεδο «Έχω τη δεξιότητα»

   Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν, ότι οι σύμβουλοι σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού, όταν εργάζονται με πολιτισμικά διαφορετικούς πληθυσμούς, προκειμένου να είναι αποτελεσματικοί, δεν αρκεί μόνο να είναι καλοί σύμβουλοι, αλλά χρειάζονται περαιτέρω εκπαίδευση και κατάρτιση σε δεξιότητες που αφορούν:

   • ζητήματα ανάπτυξης σταδιοδρομίας
   • διαχείριση απρόοπτων καταστάσεων και πρόληψη προσωπικών προβλημάτων
   • μοντέλα λήψης αποφάσεων
   • χρήση ψυχομετρικών εργαλείων
   • τεχνικές εύρεσης εργασίας
   • συνεργασία με το σχολείο και την τοπική κοινωνία
   • σχεδιασμό και διαχείριση προγραμμάτων

   Eνα πρόγραμμα κατάρτισης με βάση αυτές τις ανάγκες θα μπορούσε να περιλαμβάνει:

   • Θεωρητική και πρακτική δουλειά που αφορά την επαγγελματική ανάπτυξη πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών
   • Άσκηση συμβουλευτικής με πολιτισμικά διαφορετικούς πελάτες
   • Γνώση στη χρήση και στις τεχνικές πλευρές των ψυχομετρικών μέσων
   • Εξοικείωση με την αρθρογραφία τη σχετική με την επαγγελματική ανάπτυξη των πολιτισμικά διαφορετικών πληθυσμών
   • Εκμάθηση στην επεξεργασία της επαγγελματικής πληροφόρησης και προσαρμογή των πληροφοριών στις ανάγκες των πολιτισμικά διαφορετικών ατόμων
   • Αξιολόγηση των ενεργειών του προγράμματος (Kiselica & Ramsey 2001).

   Βιβλιογραφία

   Bandura, A. (1986).Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. New Jersey: Englewood Cliffs Prentice-Hall Inc.
   Bandura, A. (1997). Self-Efficacy Theory. The exercise of control. New York: W.H. Freeman & Company.
   Flores, L. Y., & Heppner, M. J. (2002). Multicultural Career Counseling: Ten Essentials for Training. Journal of Career Development, 28, 181-202
   Helms, J. E., & Piper, R. E. (1994). Implications of racial identity theory for vocational psychology. Journal of Vocational Behavior, 44, 24-36.
   Kiselica, M. S., & Ramsey, M. (2001). Multicultural Counselor Education. In D. C. Locke., J. E. Myers., & E. L. Herr (Eds.), The Handbook of Counseling (pp. 433-451). Thousand Oaks, CA: Sage.
   Lent, R. W., Brown, S. D. & Hackett, G. (1994). Toward a unifying cognitive theory of career and academic interest, choice and performance. Journal of Vocational Behavior, 45, 79-122.
   Sexton, T. C., & Whiston, S. C. (1994). The status of the counseling relationship: An empirical review, theoretical implications, and research directions. The Counseling Psychologist, 23, 102-21.
   Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ. (2003). Επαγγελματική συμβουλευτική και πολιτισμική διαφορετικότητα. Ψυχολογία, 10 (2& 3), 399- 413.
   Sue, D. W., Arredondo, P., & McDavis, R. J. (1992). Multicultural competencies/standards: A call to profession. Journal of Counseling and Development, 70 (4), 477- 486.

"ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

ΚΕΣΥΠ και ΓΡΑΣΕΠ"

Από Φανή Αδάμ – Χριστοπούλου
Υπεύθυνη Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κάθε σύγχρονη κοινωνία θα πρέπει να θέτει σε προτεραιότητα τη διαμόρφωση συνθηκών οι οποίες να εκφράζουν το σεβασμό όλων των νέων ατόμων για σπουδές και επαγγέλματα και να λαμβάνει υπόψη της τις πολιτισμικές, περιβαλλοντικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές ανάγκες.

Όλοι γνωρίζουμε ότι η σημαντικότερη απόφαση στη ζωή του ατόμου είναι για το επάγγελμα που θα ακολουθήσει. Πόσοι νέοι δεν προβληματίζονται για το τι θα κάνουν στη ζωή τους; Πόσοι ενήλικες έχουν παγιδευτεί σε μια εργασία που δεν αγαπούν; Πόσοι είναι άνεργοι και ψάχνουν για δουλειά; Πόσοι δεν θέλουν να σταδιοδρομήσουν και να έχουν μια αξιοζήλευτη καριέρα;

Οι γοργοί ρυθμοί της τρίτης τεχνολογικής επανάστασης, την οποία ζούμε σήμερα και οι συνακόλουθες οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις καθιστούν τη ζωή πολυπλοκότερη και οι νέοι προκειμένου να μυηθούν στον τρόπο ζωής, που θα ακολουθήσουν ως ενήλικοι καλούνται να γίνουν ενήμεροι της ευρύτερης κοινωνίας και της παγκόσμιας οικονομίας τα πλαίσια των οποίων δεν είναι προκαθορισμένα αλλά καθημερινά μεταβάλλονται και είναι αδύνατον να προβλεφθούν εκ των προτέρων.

Οι νέες τεχνολογίες αποτελούν το κύριο συστατικό της σημερινής κοινωνίας προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα στο σύγχρονο άνθρωπο. Οι ραγδαίες τεχνολογικές και κοινωνικές μεταβολές απαιτούν:

• Ευρύτερη διεπιστημονική και μορφωτική υποδομή από τους αυριανούς πολίτες, προκειμένου να είναι ανταγωνιστικοί και να μην τους ξεπερνούν οι εξελίξεις.

Η επαγγελματική αποτελεσματικότητα και ο επαγγελματικός προσανατολισμός υπονοούν την καλλιέργεια ορισμένων εργασιακών στάσεων, αξιών και διαθέσεων για την ομαλή ένταξη στο χώρο της εργασίας, την "εργασιακή κοινωνικοποίηση" του ατόμου.

Ο θεσμός "Συμβουλευτική και Επαγγελματικός Προσανατολισμός" μπορεί να προσφέρει πάρα πολλά και να αποτελέσει τον κρίκο μεταξύ εκπαίδευσης και αγορά εργασίας.

• Να βοηθήσει τους νέους μας να ανακαλύψουν τις ικανότητες τους, τα ενδιαφέροντά τους, (τις προσδοκίες τους) τις κλίσεις τους, τα τυχόν ταλέντα τους ή και τις ιδιαιτερότητές τους.
• Να ενημερώσει για το εκπαιδευτικό μας σύστημα για διεξόδους – σκοπούς – στόχους.
• Να τους βοηθήσει να ανακαλύψουν και να αξιολογήσουν τις επαγγελματικές τους αξίες.
• Να γίνει σύνδεση εκπαίδευσης με την παραγωγή ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα να βιώσουν τις συνθήκες εργασίας, να διαπιστώνουν τις νέες τεχνολογίες, την ποικιλία νέων επαγγελμάτων και την διαπίστωση ωραιοποίησης ή όχι ορισμένων εξ αυτών.
• Να βοηθήσει στην επικοινωνία – συνεργασία με γονείς και κηδεμόνες και στην ευαισθητοποίηση τους σε θέματα Συμβουλευτικής – Επαγ/κού Προσ/μού.

Σ.Ε.Π (Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός)

Ιστορικό

ΝΟΜΟΘΕΣΙΕΣ

Η εφαρμογή του Σ.Ε.Π. ξεκίνησε, σε Πειραματικό στάδιο, το 1976 και καθιερώθηκε στην Γ΄ Γυμνασίου, σε πανελλήνια κλίμακα το σχ. έτος 1981-82 και αργότερα επεκτάθηκε στην Α΄ και Β΄ Λυκείου για ένα μόνο τετράμηνο σε κάθε τάξη.

Με τα άρθρα 37-38-39 του Νόμου 1566/1985 οριστικοποιείται ο θεσμός του Σ.Ε.Π. και αποτυπώνονται σ' αυτόν οι αρχές της φυσιογνωμίας του θεσμού. Ειδικά το Άρθρο 37

Σκοπός – Εφαρμογή

Αναφέρει:

1. Ο Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός (Σ.Ε.Π.) στοχεύει ιδίως στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών, στην πληροφόρησή τους για τις επαγγελματικές διεξόδους, στην ενημέρωση τους για τα μεταβατικά στάδια προς την επαγγελματική αποκατάσταση και στην αρμονική ένταξη τους στο κοινωνικό σύνολο.
2. Ο Σ.Ε.Π. εφαρμόζεται σε σχολικές μονάδες της δευτεροβάθμιες εκπαίδευσης:
   α) με συζητήσεις και ομαδικές ασκήσεις, με πληροφόρηση μέσα στην τάξη, με εφαρμογή μεθόδων σύγχρονης τεχνολογίας, με επαφές με επαγγελματίες και με επισκέψεις σε χώρους εργασίας και Εκπαίδευσης, όπως προβλέπεται από τα αναλυτικά Προγράμματα.
   β) με την ενημέρωση των εκπαιδευτικών λειτουργιών.
   γ) με εκδόσεις σχετικών εντύπων για μαθητές, καθηγητές και γονείς

και το άρθρο 38 παράγραφος 2 αναφέρει:

"Σε κάθε σχολείο τηρείται αρχείο εκπαιδευτικής και επαγγελματικής πληροφόρησης, με ευθύνη των καθηγητών που έχουν αναλάβει την εφαρμογή του Σ.Ε.Π."

Τώρα ο Σ.Ε.Π. εφαρμόζεται στην Γ΄ Γυμνασίου 1 ώρα την εβδομάδα για όλο το διδακτικό έτος και στην Α΄ τάξη του Ενιαίου Λυκείου το δεύτερο τετράμηνο.

ΚΕΝΤΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ – ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙΩΝ Σ.Ε.Π.

Ιστορικό δημιουργίας

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού προς τους νέους της χώρας μας ιδρύθηκαν τα ΚΕΣΥΠ και ΓΡΑΣΕΠ.

Σύμφωνα με το Ν. 2525/97 αρ. 10 εδ. 3 έχουν ιδρυθεί εξήντα οκτώ (68) Κέντρα Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού (ΚΕ.ΣΥ.Π) στις έδρες των νομών, ένα κέντρο στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ένα κέντρο στη Δ/νση Σπουδών Δ/θμιας Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ και διακόσια (200) Γραφεία ΣΕΠ σε αντίστοιχες σχολικές μονάδες της χώρας.Να προσθέσουμε ότι έχουν δημιουργηθεί πρόσφατα άλλα 11 ΚΕ.ΣΥ.Π και 270 Γραφεία Σ.Ε.Π ενώ πρόκειται να γίνουν 100 επι πλέον Γραφεία Σ.Ε.Π σε αντίστοιχες Σχολικές Μονάδες.

Σκοπός των ΚΕ.ΣΥ.Π. είναι η Συμβουλευτική και η ανάπτυξη του θεσμού του Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε νομαρχιακό επίπεδο η παροχή βοήθειας τόσο προς τα μεμονωμένα άτομα, (μαθητές, φοιτητές), ώστε να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες τους και να ενταχθούν ομαλά στον ευρύτερο κοινωνικό και εργασιακό χώρο, όσο και προς μεγάλες ομάδες (σχολεία, φοιτητές, σπουδαστές, γονείς των μαθητών, καθηγητές κ.λ.π.).

Συγκεκριμένα:

Το Σεπτέμβριο του 1997 ψηφίστηκε ο Ν. 2525/97 "Ενιαίο Λύκειο, Πρόσβαση των Αποφοίτων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου και Άλλες Διατάξεις". Στο άρθρο 10 του νόμου αυτού περιλαμβάνονται ακριβώς τα παρακάτω:

"Άρθρο 10"
Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός

1. Ο Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός (ΣΕΠ) στοχεύει στην παροχή βοήθειας προς τους μαθητές κατά τα διάφορα στάδια της ανάπτυξής τους ώστε να συνειδητοποιήσουν τις κλίσεις τους, να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να διεκδικήσουν τη συμμετοχή τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι.
2. Το κατά τις διατάξεις του άρθρου 16 του Ν. 2224/1994 Εθνικό Κέντρο Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Κ.Ε.Π.) με έδρα την Αθήνα, τελεί υπό την εποπτεία των Υπουργών Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
3. α) Για τη διάδοση του θεσμού του σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού στην επικράτεια ιδρύονται Κέντρα Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού (ΚΕ.ΣΥ.Π.) στις έδρες των νομών, ένα (1) Κέντρο στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ένα (1) Κέντρο στη Διεύθυνση Σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και διακόσια (200) γραφεία ΣΕΠ σε ισάριθμα σχολεία της χώρας. Τα νομαρχιακά ΚΕΣΥΠ και τα γραφεία ΣΕΠ υπάγονται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και χρηματοδοτούνται από τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων.

   β) Με ΠΔ που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργείων Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομικών, καθορίζονται οι ειδικότεροι σκοποί και των Γραφείων ΣΕΠ, οι θέσεις, τα καθήκοντα και οι αποδοχές του προσωπικού τους η οργάνωση και η λειτουργία τους, ο αριθμός των ΚΕΣΥΠ ανά νομό, καθώς και τα σχολεία στα οποία θα λειτουργούν τα Γραφεία ΣΕΠ"

Τα σημαντικότερα κριτήρια για την επιλογή των χώρων ήσαν:

• Η κεντρική θέση στα όρια της οικείας Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
• Η πυκνότητα και η σύνθεση του πληθυσμού, ώστε να στηριχτούν περιοχές με ιδιαίτερα κοινωνικά προβλήματα.
• Το εμβαδόν του χώρου ώστε να υπάρχει δυνατότητα να γίνονται παρουσιάσεις, σεμινάρια ή άλλες ομαδικές δραστηριότητες για μαθητές, καθηγητές και γονείς.
• Η εύκολη πρόσβαση ατόμων με κινητικές δυσκολίες.

ΚΕΣΥΠ – ΓΡΑΣΕΠ

Εξυπηρέτηση αναγκών

Τα ΚΕΣΥΠ και ΓΡΑΣΕΠ εξυπηρετούν τις ανάγκες των μαθητών, φοιτητών, γονέων, εργαζομένων και γενικότερα τις ανάγκες της τοπικής και ευρύτερης κοινωνίας.

• Τα ΚΕΣΥΠ έχουν δημιουργηθεί σε κεντρικούς χώρους και γενικότερα σε χώρους που εύκολα εξυπηρετούνται οι ενδιαφερόμενοι.
• Εξυπηρετούν και άτομα με ειδικές ανάγκες αλλά λίγα ΚΕΣΥΠ είναι προσπελάσιμα για άτομα με κινητικές αναπηρίες.

Τα ΚΕ.ΣΥ.Π και τα Γραφεία Σ.Ε.Π. της χώρας είναι συνδεδεμένα και επικοινωνούν μεταξύ τους με ηλεκτρονικό δίκτυο, το δίκτυο "Νέστωρ" προκειμένου να διακινείται έγκαιρη, έγκυρη και τεκμηριωμένη πληροφόρηση σε θέματα πληροφόρησης – σταδιοδρομίας. Τελευταίως σχεδόν όλα τα σχολεία, εξυπηρετούνται και με το Πανελλήνιο Διασχολικό Δίκτυο EDUnet και μέσα από τα σχολεία έχουν συνδεθεί τα αντίστοιχα ΓραΣ.Ε.Π. Επίσης και τα ΚΕΣΥΠ είναι συνδεδεμένα με το Πανελλήνιο Διασχολικό Δίκτυο EDUnet.

Το δίκτυο "Νέστωρ" είναι ένα πανελλήνιο δίκτυο Intranet (μέσω τηλεφωνικού δικτύου). Η σύνδεση επιτρέπεται σε όσους έχουν κωδικό πρόσβασης.

Το δίκτυο "Νέστωρ" διευκολύνει την επικοινωνία και συνεργασία των εκπαιδευτικών που ασχολούνται με θέματα Συμβουλευτικής και Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Το ΚΕΣΥΠ του Π.Ι. υποστηρίζει τη λειτουργία του δικτύου "Νέστωρ" των ΚΕΣΥΠ και των Γραφείων Σ.Ε.Π. που βρίσκονται σε αντίστοιχες Σχολικές Μονάδες.

Τα εξειδικευμένα στελέχη των ΚΕΣΥΠ και Γραφείων ΣΕΠ έχουν τη δυνατότητα χρήσης και πρόσβασης στο ηλεκτρονικό δίκτυο "Νεστωρ" για θέματα που αφορούν:

• Εκπαιδευτικές Πληροφορίες
• Επαγγελματικές Πληροφορίες
• Θέματα που αφορούν γενικότερα τη Συμβουλευτική και τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό.
• Σεμινάρια, Συνέδρια, Ημερίδες και διάφορες άλλες εκδηλώσεις
• Πληροφορίες που βρίσκονται στις Ιστοσελίδες και πολλά άλλα θέματα που αφορούν το γενικότερα πλαίσιο της ύπαρξης και λειτουργίας των ΚΕΣΥΠ και Γραφείων ΣΕΠ.

Οι υπεύθυνοι ΣΕΠ:

• φροντίζουν για την εφαρμογή του ΣΕΠ στα σχολεία σε συνεργασία με τον Ειδικό Πληροφόρησης.
• Στηρίζουν τα Γραφεία ΣΕΠ και συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς που τα στελεχώνουν.
• Παρέχουν συμβουλευτική στήριξη.

Τα ΚΕΣΥΠ

Στελεχώνονται

α) Από εκπαιδευτικούς εξειδικευμένους στη Συμβουλευτική και τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό.
β) Από εκπαιδευτικούς εξειδικευμένους στην Τεκμηρίωση και την Πληροφόρηση.

Διαθέτουν

Πληροφοριακό και ενημερωτικό υλικό για θέματα εκπαίδευσης, κατάρτισης και αγοράς εργασίας σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή.

Συνδέονται:

• Με το Υπουργείο Παιδείας (ΥΠΕΠΘ)
• Με τη βάση δεδομένων του Εθνικού Κέντρου Πληροφόρησης (ΕΚΕΠ).
• Με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ).
• Με το διαδίκτυο (Internet)
• Με τα Γραφεία Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού.

Απευθύνονται:

• Σε όλους τους μαθητές.
• Σε υποψήφιους για τα ΑΕΙ, ΤΕΙ, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ), αλλά και για κάθε άλλη σχολή κατάρτισης και επιμόρφωσης.
• Σε γονείς.
• Σε καθηγητές που εφαρμόζουν τον ΣΕΠ στα σχολεία τους.
• Σε κάθε νέο και νέα.

Προσφέρουν:

• Συμβουλευτική στήριξη στους μαθητές προκειμένου να πάρουν τις καλύτερες αποφάσεις για το μέλλον τους.
• Πληροφόρηση σχετικά με τις σπουδές, τα επαγγέλματα και την αγορά εργασίας.
• Στήριξη των καθηγητών που εφαρμόζουν τον ΣΕΠ στα σχολεία τους.

Οργανώνουν:

• Ενημερωτικές συγκεντρώσεις για γονείς και μαθητές σε θέματα σχετικά με τις σπουδές και τα επαγγέλματα.
• Επιμορφωτικά σεμινάρια και ημερίδες για τους καθηγητές που εφαρμόζουν τον ΣΕΠ στα σχολεία τους.

Συνεργάζονται:

• Με την Τοπική αυτοδιοίκηση.
• Με κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματικούς φορείς της περιοχής.
• Με το ΕΚΕΠ, το ΥΠΕΠΘ και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Κάθε μαθητής/τρια που δυσκολεύεται να αποφασίσει για τον εκπαιδευτικό δρόμο που θα ακολουθήσει, μπορεί να βρει στήριξη και πολύτιμη βοήθεια στο ΚΕΣΥΠ της περιοχής του.

Κάθε νέος/νέα που χρειάζεται ενημέρωση σε ζητήματα σπουδών, κατάρτισης και αγοράς εργασίας μπορεί να απευθυνθεί στο ΚΕΣΥΠ της περιοχής του για να πάρει αξιόπιστη και έγκυρη πληροφόρηση.

Τα ΚΕΣΥΠ απευθύνονται στους γονείς που αγωνιούν για τις σπουδές και το επαγγελματικό μέλλον των παιδιών τους και μπορούν να ζητήσουν βοήθεια στο ΚΕΣΥΠ της περιοχής τους.

Κάθε καθηγητής/καθηγήτρια που χρειάζεται βοήθεια για να είναι αποτελεσματικότερος στην εφαρμογή του ΣΕΠ μπορεί να απευθυνθεί στο ΚΕΣΥΠ της περιοχής του.

ΣΤΟΧΟΙ των ΚΕΣΥΠ

• Συντονισμός εφαρμογής του ΣΕΠ σε κάθε νομό
• Συμβουλευτική στήριξη των νέων σε θέματα επιλογής σπουδών και επαγγελματικής απασχόλησης.
• Αναβάθμιση της πληροφόρησης, με προσωπική πρόσβαση σε έγκυρες πληροφορίες μέσω νέων τεχνολογιών.
• Υποστήριξη ατόμων με ειδικές ανάγκες και σύνθετα προβλήματα από ειδικούς συμβούλους.
• Δημιουργία έντυπου υλικού πληροφόρησης μέσω ηλεκτρονικής σύνδεσης με το κέντρο.
• Συνεργασία των καθηγητών ΣΕΠ του νομού (ενημέρωση και επιμόρφωση).
• Αναβάθμιση του μαθήματος και των δραστηριοτήτων ΣΕΠ στα σχολεία σε συνεργασία με γονείς και μαθητές.
• Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των Προϊσταμένων Γραφείων Διευθυντών σχολείων, καθηγητών και γενικά της κοινής γνώμης, με ειδικές εκδηλώσεις (ομιλίες, ημερίδες κτλ).
• Επικοινωνία και συνεργασία με εκπροσώπους τοπικών φορέων.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ

• Σκοπός των ΚΕΣΥΠ είναι η Συμβουλευτική και η ανάπτυξη του θεσμού του Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε Νομαρχιακό επίπεδο, η παροχή βοήθειας, τόσο προς τα μεμονωμένα άτομα, (μαθητές, φοιτητές) ώστε να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες τους και να ενταχθούν ομαλά στο ευρύτερο κοινωνικό και εργασιακό χώρο, όσο και προς μεγάλες ομάδες (σχολεία, φοιτητές, σπουδαστές, γονείς των μαθητών, καθηγητές, κ.λ.π.).

  Διότι ο ΣΕΠ (Σχολικός Επαγγελματικός Προσαναλοτισμός) είναι η παροχή βοήθειας προς τους μαθητές κατά τα διάφορα στάδια της ανάπτυξης τους.

  Ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός βοηθάει στη μάθηση ικανοτήτων – δεξιοτήτων και του τρόπου σκέψης που χρειάζονται οι νέοι ώστε να αποφασίσουν για τις σπουδές και το επάγγελμα που θα διαλέξουν και να δημιουργήσουν μια εικόνα για την επαγγελματική τους ζωή.

  Τα ΚΕΣΥΠ έχουν ως στόχο οι νέοι/ες να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους, να αναπτύξουν δεξιότητες, να βιώσουν την επικοινωνία, τη συνεργασία και την κοινωνική συμμετοχή και να ανασυγκροτήσουν την προσωπικότητά τους μέσα σε κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συνεργασίας.

• Στα ΚΕΣΥΠ και Γραφεία ΣΕΠ οι υπεύθυνοι βοηθούν να αποκτήσουν οι νέοι μας τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν τις πραγματικές τους κλίσεις, τις δυνατότητες τους και τα ενδότερα (βαθύτερα) ενδιαφέροντα τους, ώστε να πάρουν τη σωστή απόφαση και να επιλέξουν τη πορεία που θα τους οδηγήσει στην επιτυχία και την ολοκλήρωση.
• Να επιτύχουν τη διεύρυνση της προσωπικότητάς τους, των ενδιαφερόντων, των ικανοτήτων, των αξιών ώστε να βοηθηθούν οι ενδιαφερόμενοι και να αντιμετωπίσουν σωστά και υπεύθυνα την πληθώρα των προβληματισμών τους και να καταλήξουν στις σωστές επιλογές.
• Να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση.
• Να θέτουν στόχους και παίρνουν τις σωστές αποφάσεις.

  Οι εμπλεκόμενοι σε θέματα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού βοηθούν τον μαθητή/τρια και κάθε νέο να αποκτήσει ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ και να διαπιστώσει:

  • Τα χαρακτηριστικά τις προσωπικότητας του
  • Τον τρόπο σκέψης, αντίδρασης και συμπεριφοράς,
  • Τις ικανότητες, τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά του
  • Τις προσωπικές, εκπαιδευτικές και επαγγελματικές του αξίες.
  • Να αποκτήσει τη σωστή πληροφόρηση.

  Όλα αυτά σε συνδυασμό με τη σωστή Συμβουλευτική θα βοηθήσουν ώστε να πάρει ο μαθητής τη σωστή ΑΠΟΦΑΣΗ.

• Αποδοχή όλων των μαθητών. Οι υπεύθυνοι Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού αποδέχονται κάθε μαθητή/τρια, νέο, νέα, σαν μια ξεχωριστή ανθρώπινη ύπαρξη, χωρίς όρια, μέσα σε κλίμα ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης, γιατί στόχος μας είναι η προσωπική, εκπαιδευτική και επαγγελματική εξέλιξή του.

  Σ' αυτό το πλαίσιο προσφέρεται στήριξη και προετοιμασία κοινωνικά ευπαθών ομάδων για δυνατότητες στην εκπαίδευση και στην Αγορά Εργασίας.

  Γι' αυτό αναπτύσσονται δραστηριότητες όπως

  • Προγράμματα αλληλοαποδοχής και ανάπτυξης σχέσεων αναπήρων μαθητών με τους μαθητές των ενιαίων σχολείων.
  • Προγράμματα λειτουργίας τμήματος εξυπηρέτησης μαθητών και φοιτητών αλλοδαπών και παλιννοστούντων.
  • Συνεργασία με φορείς, ατόμων με αναπηρίες (ΑΜΕΑ).
  • Στήριξη μαθητών (Συμβουλευτική – Εκπαιδευτική – Επαγγελματική) με μειωμένες ικανότητες.
  • Συνεργασία με τους γονείς.

  Καθώς και Προγράμματα αλληλοαποδοχής και ανάπτυξης σχέσεων αλλοδαπών μαθητών.